سوغات بجنورد

سوغات بجنورد

بجنورد، مرکز استان خراسان شمالی و در شمال شرق ایران است. در منابع قدیمی و فرهنگ‌های لغت نام این شهر، «بیژن گرد» یا بیژن یورد آورده شده است؛ و بیژن گرد (بجنورد) به معنی ساخته بیژن و آبادشده به دست بیژن است. در دوران باستان پسوند گرد در نام بسیاری از شهرهای ایران بکار می‌رفته است.

شهر بیژن گرد نیز بر اساس حکایت بیژن و منیژه، در شاهنامه فردوسی، مکانی بوده که منیژه، بیژن را از چاه نجات داده و شهری در آن مکان بنا کرده است.

فارس‌های بومی (تات‌ها) مردمان بومی بجنورد و خراسان شمالی هستند، آن‌ها در بافت میانی شهر بجنورد و محلات جنوب شهر بجنورد (خیابان شهید چمران، ۱۷ شهریور و به‌ویژه بلوار مدرس و برخی کوچه‌های خیابان شهید بهشتی) حضور پررنگی دارند. گویش تاتی زبان فارسی در خراسان شمالی امروزه تأثیر بسیاری از فارسی معیار گرفته و در حال فراموشی است و جای خود را به فارسی معیار می‌دهد. دایره المعارف بزرگ اسلامی هم بیشتر ساکنان بجنورد را از اقوام کرد شادلو معرفی کرده است.

پس از بررسی پیشینه مردمان این خاک و نام بجنورد، به سوغاتی‌ها و صنایع‌دستی بجنورد می‌رسیم. بسیاری از ما با سوغات بجنورد آشنایی نداریم، با ما همراه باشید تا به شناخت سوغاتی‌های این شهر بپردازیم.

خوراکی‌ها

از گذشته تاکنون سوغاتی‌های زیادی در بجنورد وجود داشت، ولی از محبوب‌ترین سوغاتی‌ها می‌توان به آب‌نبات، شکرپنیر، قره‌قروت، کشک و انگور کلادار یا رزاقی بوده است. از دیگر سوغاتی‌های بجنورد می‌توان به خشکبار، کشمش و آجیل، هلو و سیب و لواشک اشاره کرد.

آب‌نبات بجنورد

آب‌نبات

آب‌نبات بجنورد حدود هشتاد سال است که تولید می‌شود و توجه افراد زیادی را به خود جلب کرده است. بسیاری از ایرانی‌های ترجیح می‌دهند در کنار چای خود بجای قند آب‌نبات داشته باشند و همین بازار آب‌نبات را رونق داده است. بجنورد یکی از شهرهایی است که اکثر مسافرانی که از شمال کشور به مشهد مقدس سفر می‌کنند از آن خواهند گذشت و یکی از انتخاب‌های زائران برای سوغاتی، آب‌نبات بجنورد خواهد بود. آب‌نبات از شکر، آب، جوهرلیمو و سفیده تخم‌مرغ تهیه می‌شود. اوایل آب‌نبات به‌صورت ساده تهیه می‌شد و گزینه‌های زیادی برای انتخاب در دست نبود، اما امروزه می‌توان آب‌نبات‌هایی با طعم‌های مختلف در شهر بجنورد یافت که هرکدام مزه منحصربه‌فرد و فوق‌العاده‌ای رادارند. هل، زرشک، نارگیل، زعفران، لیمو، پسته‌ای، دارچین، زنجبیل، کنجد، کاکائو و ... ازجمله این آب‌نبات‌ها هستند. در ادامه به تعدادی از آن‌ها و خواص‌شان اشاره می‌کنم.

 آب‌نبات پسته‌ای بجنورد

 آب‌نبات پسته‌ای

خوردن پسته به هر شکلی فواید بسیاری برای ما دارد. ازجمله فواید: مفید برای تقویت افراد بیمار و کسانی بدنشان ضعیف است، دارای ویتامین، آهن، کلسیم، فسفر و پتاسیم است. طعم این نوع آب‌نبات خوب و جزء گران‌ترین‌هاست.

 آب‌نبات دارچینی بجنورد

 آب‌نبات دارچینی

دارچین برای بهبود دردهای عضلانی مؤثر است، سبب کاهش فشارخون می‌شود، مانند انسولین عمل می‌کند. مصرف روزانه آن سلامت را تضمین کرده و آرام‌بخش خوبی است.

 آب‌نبات هل‌دار

هل هم یکی از افزودنی‌هایی است که پیوند خوبی با چای دارد. آب‌نبات هل‌دار طرفداران بسیاری به خود جذب کرده نوشیدن چای در کنار این آب‌نبات‌های هل‌دار بسیار دل‌چسب است. ازجمله خواص هل: کمک به هضم غذا، سبب بهبود اشتها، بهبود سرماخوردگی، تقویت کلیه‌ها و ... .

 آب‌نبات زرشکی

 آب‌نبات زرشکی

برای کسانی که ترکیب طعم‌های ترش و شیرین را دوست دارند، گزینه‌ی مناسبی است؛ این نوع آب‌نبات رنگ زیبایی هم دارد.

 آب‌نبات کنجدی

این نوع آب‌نبات ترکیب‌شده با دانه‌های کنجد، بسیار خوش‌طعم است، اما سلیقه‌های خاصی از این آب‌نبات‌ها استقبال می‌کنند. خواص بسیار کنجد عبارت‌اند از: تقویت عروق، پیشگیری از میگرن، پوکی استخوان و کاهش کلسترول.

 قره‌ قروت بجنورد

 قره‌ قروت

قره قورت یکی از فرآورده های حاصل از شیر می باشد. وجود مراتع و چراگاه های مناسب در خراسان شمالی رونق خوبی به دامداری داده است. قره قروت هم یکی از تولیدات وابسته به دامداری است. در زبان ترکی قره قروت را کشک سیاه هم میگویند. معمولاً به رنگ های کرم روشن ،زرد و قهوه ای تیره می باشد. قره قروت طرفداران بسیاری دارد با آوردن نام آن و بیاد آوردن طعم ترشش دهن آدم آب می افتد. شما میتوانید در سفر به این شهر قره قروتش را بعنوان سوغاتی شهر بجنورد تهیه کنید. ناگفته نماند که قره قروت در پیشگیری از پوکی استخوان مفید است ولی در خوردن آن زیاده روی نکنید چون مضرراتش بیشتر از منفعت آن خواهدبود.

انگور بجنورد

انگور بجنورد

یکی از محصولات مهم کشاورزی در خراسان شمالی کشت انگور است. اولین انگوری که در طی سال در منطقه طبرستان و حوالی بجنورد کشت می شود معروف به خلیلی است در ماه تیر و آخرین نوع آن در مهرماه برداشت می شود کلاداری یا رزاقی نام دارد. این انگورها را می توان به راحتی در شهر بجنورد یافت که بسیار خوش طعم و پرخاصیت است. همچنین کشمش یکی از مشتقات انگور می باشد که فواید بسیاری دارد. از خواص کشمش می توان به کاهش فشار خون، حفظ سلامت قلب، افزایش باروری، پیشگیری از سرطان، جلوگیری از بیماری های دهان و لثه و ده ها فایده دیگر اشاره کرد. کشمش به دو روش سنتی و صنعتی درست می شود که بهتر است از کشمش هایی خشک شده با روش سنتی استفاده کنید. پس میتوانید نوع مرغوب انگور و کشمش را در سفر به بجنورد تهیه کنید و بعنوان سوغات بجنورد همراه خود ببرید.

 صنایع‌دستی

بجنورد از فرهنگ غنی و خاصی برخوردار است و آن‌هم به این دلیل که اقوام مختلف بافرهنگ‌های متفاوت به بهترین شکل در کنار هم زندگی می‌کنند. این تلفیق گاهی سبب به‌وجود آمدن هنری جدید از ترکیب چند هنر می‌شود که می‌توان به قالی دورو از صنایع‌دستی خراسان شمالی اشاره کرد که هنری جدید است. از صنایع‌دستی بجنورد می‌توانیم به گلیم‌بافی، قالی و قالیچه ترکمن، پشتی ترکمن، زیورآلات، لباس محلی ترکمن، جاجیم، کلاه کرکی، چوخه، پارچه بافی سنتی، معرق، تذهیب و تشعیر و سازهای سنتی اشاره کنیم.

 قالی دورو

 قالی دورو

بافت قالی دورو همانند بافت قالی معمولی است. با این تفاوت که دو بافنده هم‌زمان به بافت آن می‌پردازند. در یک‌طرف دار یک بافنده و در طرف دیگر هم بافنده‌ای دیگر مشغول است. هرکدام هم نقش و طرح منحصربه‌فردی را برای بافت دارند که این سبب می‌شود تا از هر دو طرف بتوان فرش را استفاده کرد. برای بافت این فرش‌ها از ابریشم استفاده می‌شود و طرح‌های آن معمولا چهارفصل، یموت، قاپ قاپی، ترنج و قرچاق است. در حال حاضر تنها بافندگان این نوع فرش اقوام ترکمن در خراسان شمالی هستند و در بین هیچ‌یک از اقوام و شهرهای دیگر ایران نمی‌توان این نوع بافت منحصربه‌فرد را دید؛ اما این فرش به دقت و ظرافت بالایی در بافت نیاز دارد که این امر سبب شده افراد کمتری مشغول این کار باشند.

 سفره کردی

 سفره کردی

سفره كردی، رایج ترین هنر عشایر كرد، بافت نوعی گلیم به نام سفره كردی است كه بازگو كننده داستان زندگی بافنده است. این هنر مختص به خراسان و از بافته های منحصر به فرد زنان كرد عشایر این خطه است كه در شهرستانهای بجنورد، مانه و سملقان، شیروان، فاروج و اسفراین رواج دارد. سفره كردی در ابعاد مختلف به نقشهای بسیار زیبا و با مضامین و مفاهیم عمیق كه ریشه در باورهای این منطقه دارد، از جنس پشم بافته می شود.نقش های به كار رفته در این دست بافته ها نیز دارای تنوع بسیاری بوده كه عمدتا شامل نقش های انتزاعی گیاهی، حیوانی و نقوش هندسی و بر اساس سه شكل مربع، مثلث و دایره است.

 چاروق دوزی

 چاروق دوزی

چاروق دوزی، چاروق به نوعی پای افزار و یا كفش اطلاق می شود كه از پوست تهیه شده و آنرا با ریسمانهای ضخیم و بلندی به پا می بندند.  این پاپوش سنتی استان خراسان شمالی از زمانهای بسیار دور مورد استفاده مردم این منطقه بود.  چاروق با ویژگیها و ظاهر خاصش از گذشته های دور در مناطق شمال شرقی ایران از جمله بجنورد متداول بوده و با توجه به وجود ساكنان كرد و ترك می توان این پای افزار سنتی را متعلق به این منطقه دانست.

چاروق ها به دودسته تقسیم می‌شوند، یک نوع آن‌که برای افراد کم‌درآمدتر دوخته می‌شود که از گلدوزی و ظرافت کمتری برخوردار است و نوع دیگر آن‌که بهای بیشتری دارد، از چرمی باکیفیت درست می‌شود و گلدوزی‌های روی آن با نخ‌های ابریشمی انجام می‌شود و گاهی می‌توان حکاکی‌های ظریفی بر روی این نوع پاپوش دید.

منبع : کجارو , شهرداری بجنورد , نشاط

 

نظرات کاربران

نظر بدهید